الراغب الأصفهاني ( مترجم : غلامرضا خسروى حسينى )

264

المفردات في غريب القرآن ( مفردات الفاظ قرآن با تفسير لغوى و ادبى قرآن ) ( فارسى )

پس ثابت شد كه معرفت اسماء بدست نمىآيد مگر به معرفت مسمّاى آن اسماء و دريافت صورتش در دل و خاطر انسان . لذا وقتى كه مراد از آيه : ( وَ عَلَّمَ آدَمَ الْأَسْماءَ كُلَّها - 31 / بقره ) انواع سه گانه كلام و صورتهاى مسمّاها در ذاتشان باشد و در آيه : ( ما تَعْبُدُونَ مِنْ دُونِهِ إِلَّا أَسْماءً سَمَّيْتُمُوها - 40 / يوسف ) مىگويد اسمائى كه ذكر مىكنيد - مسمّيات - ندارند و نامهاى بدون مسمّى هستند ، زيرا حقيقتى كه در بارهء بت‌ها اعتقاد داريد بنابر همان اسمائى است كه در آنها وجود ندارد . و آيه : ( وَ جَعَلُوا لِلَّهِ شُرَكاءَ قُلْ سَمُّوهُمْ - 23 / رعد ) يعنى بت‌ها را نام ببريد و در اين آيه مراد آن نيست كه - اسماء - آنها را مثل - لات و عزّى - نام ببريد بلكه مراد اظهار و بيان تحقيق در چيزى است كه آن را - إله - مىخوانيد تا معلوم شود كه آيا معانى اين اسماء در بت‌ها يافت مىشود يا نه ، و لذا بعد از آن مىگويد : ( أَمْ تُنَبِّئُونَهُ بِما لا يَعْلَمُ فِي الْأَرْضِ أَمْ بِظاهِرٍ مِنَ الْقَوْلِ - 33 / رعد ) ( آيا مىخواهيد خداى را از چيزهايى كه در زمين نمىشناسيدشان ، و حقيقتى ندارند و يا از سخنى كه ظاهر و آشكار است خبر دهيد ؟ ) و آيه : ( تَبارَكَ اسْمُ رَبِّكَ - 78 / الرّحمن ) . يعنى : بركت و نعمتى كه اگر در نظر گرفته شود صفاتش سرشار و ريزان است ، مثل صفات : كريم - عليم - بارى - رحمن - رحيم و آيات : ( سَبِّحِ اسْمَ رَبِّكَ الْأَعْلَى - 1 / اعلى ) و ( وَ لِلَّهِ الْأَسْماءُ الْحُسْنى - 180 / اعراف ) و ( اسْمُهُ يَحْيى لَمْ نَجْعَلْ لَهُ مِنْ قَبْلُ سَمِيًّا - 7 / مريم ) و ( لَيُسَمُّونَ الْمَلائِكَةَ تَسْمِيَةَ الْأُنْثى - 27 / نجم ) آيهء اخير يعنى : مىگويند فرشتگان دختران خدايند . و آيه : ( هَلْ تَعْلَمُ لَهُ سَمِيًّا - 65 / مريم ) نظيرى و همسانى برايش مىدانى و مىشناسى كه استحقاق اسمش را داشته باشد ) و يا چيزى كه تحقيقا شايسته و در خور صفتش باشد . در آيهء اخير مقصود - هل تجد من يَتَسَمَّى باسمه : يعنى آيا كسى كه همنام او باشد مىيابى ، زيرا زيادند اسمهاى خداوند كه بر غير او اطلاق مىشود و لكن معناى آن اسم